‘Op Aruba is diabetes een groot probleem’
Wat doe je als je wordt gevraagd een diabeteskliniek op Aruba op te starten?
Toen Frédérique Wertwijn (44) die vraag werd gesteld, hoefde ze niet lang na te denken en ging de uitdaging aan. In 2005 vertrok ze, via Koraal, voor een half jaar naar het buitenland om Arubaanse diabetespatiënten extra hulp en begeleiding te geven.
Frédérique is van nature wat je noemt van het type reislustig. Zo ging ze op rondreis door Egypte, West Canada en de Verenigde Staten en bezocht ze vrijwel alle Europese landen. Toch bleef telkens een onrustig
gevoel aanhouden als ze terug in Nederland was. Frédérique zelf kon zich niet bedenken waaraan dat lag. “Het reizen blééf trekken.” Daardoor kwam ze tot de conclusie dat werken in het buitenland misschien iets voor haar kon zijn. “Na een aantal informatieve gesprekken bij verschillende bureaus kwam ik bij Koraal terecht. Harry kwam met de vraag of ik het leuk zou vinden om een project op Aruba op te starten. De bedoeling was een diabeteskliniek op te zetten in samenwerking met de apothekers op het eiland. Het sprak me niet direct aan, ik moest er wel even over nadenken. Want ik had geen ervaring als diabetesverpleegkundige. In het dagelijkse leven in Nederland werkte ik bij de ambulancedienst. Ook ben ik A-verpleegkundige en IC-verpleegkundige geweest.” Bovendien, en dat was nog het meest moeilijke, zou ze haar kinderen in Nederland achter moeten laten. Toch nam ze de uitdaging aan. “Ik wilde me op de een of andere manier weer vrij zijn, iets wat ik in Nederland niet kon voelen. Vanaf mijn zeventiende werk ik al in de gezondheidszorg, waarvan tien jaar bij de ambulancedienst. Tijd dus om eens iets heel anders te doen.”
De Kliniek
De aankomst op Aruba verliep volgens Frédérique soepeltjes. “Koraal had een woonruimte, vervoer en telefoon geregeld. In die zin kwam ik in een gespreid bedje terecht. Maar daarna moest ik zelf aan de slag. Alles moest vanaf het begin worden opgebouwd, er was dus een hoop werk te verrichten. Daarom was het noodzakelijk om een goed ‘plan van aanpak’ te maken. De enige mensen die me ter plekke hielpen waren een verpleegkundige en de dochter van een apotheker. De verpleegkundige moest ik bovendien zelf nog verder opleiden. Toen een aantal weken later bleek dat ze toch niet zo geschikt was voor het vak, moest zij helaas vertrekken. Voor het opzetten van het project kreeg ik hulp van Koraal. Frank de Vleeschhouwer werkte als projectleider vanuit Nederland. Aan hem bracht ik wekelijks verslag uit. Hij was mijn back-up; als er problemen waren of ik had vragen, dan kon ik altijd bij hem terecht.”Het doel van de kliniek was en is: het begeleiden en steunen van mensen met diabetes. En dat is, volgens Frédérique, uiteindelijk erg goed geslaagd. “De samenwerking met de vier apothekers op het eiland was een enorme hulp bij het ontwikkelen van de naamsbekendheid van de kliniek. De apothekers hebben namelijk een alleenrecht op uitgifte van diabetes hulpmiddelen als teststrips en insuline pennaalden.” Frédérique had het zo geregeld dat de patiënten bij de apotheek slechts een etiket meekregen, zodat de uitgifte vervolgens in de nieuwe kliniek gedaan kon worden. Op die manier kon de kliniek zich introduceren en kijken of er mensen geïnteresseerd waren in hulp of ondersteuning.
Zorg en aandacht
Het gebrek aan voorlichting over diabetes is, volgens Frédérique, een groot probleem. “Door de Arubaanse leefstijl heeft een groot deel van de bevolking diabetes. Te weinig lichaamsbeweging is een grote boosdoener. Bovendien bevatten de maaltijden te grote hoeveelheden koolhydraten. Alles gaat hier dubbelop. En juist dat stukje voorlichting – het aanleren van een gezonde leefstijl – ontbreekt. Iets wat de kliniek in de toekomst nog wil doen is voorlichting geven op scholen. We zijn inmiddels al begonnen met het geven van kooklessen.”
Waar Frédérique, tijdens haar verlijf op het eiland, het meest van genoot waren de huisbezoeken. “We bezochten de patiënten ook bij hen thuis. De manier waarop je dan wordt ontvangen… iedereen was altijd blij met die persoonlijke aandacht. Ik kreeg veel waardering voor het werk dat ik deed, een heel fijn gevoel. En als ik dan zie hoe sommige huisartsen met hun patiënten omgaan, hoe weinig aandacht ze krijgen… Mensen met veel te hoge bloedsuikers die gewoon naar huis werden gestuurd, dat vond ik erg schrijnend om te zien.”Om communicatiemisstanden te voorkomen is het volgens Frédérique noodzakelijk om de Arubaanse taal, het Papiaments, te leren. “Als je Spaans kunt, ben je in je voordeel, want dat lijkt wel een beetje op het Papiaments. Door kranten te lezen en te proberen stukken tekst te vertellen, leer je de taal vrij snel. Ook steek je veel op van je patiënten en andere mensen om je heen.
Aarden
Frédérique had een half jaar onbetaald verlof gekregen van haar werkgever. Daarom kon ze, terug in Nederland, gewoon meteen weer aan de slag bij de ambulancedienst. Een tijdje daarna belde Koraal met de vraag of ze was geïnteresseerd in een andere vacature op Aruba.In het Horacio E. Oduber Hospitaal hadden ze namelijk nog een Intensieve Care verpleegkundige nodig. Deze keer was de beslissing voor Frédérique moeilijker, vooral vanwege haar kinderen.Ze had eerst dan ook geen interesse. Maar in Nederland lukte het ook niet echt om te aarden. Bovendien was ze erg gewend geraakt aan het relaxte leventje op Aruba. “De manier waarop de Arubanen met elkaar om gaan heeft me altijd enorm aangesproken, haast iedereen is spontaan en neemt de tijd voor elkaar.Als je ’s avonds in je eentje naar de bar gaat voor een biertje, kom je altijd wel een bekende tegen. En er is ruimte voor spontane acties. Ik kan daar heel erg van genieten, ook van het buitenleven.” Dus waagde ze de sprong uiteindelijk voor de tweede keer, ditmaal om te werken in het Arubaanse ziekenhuis.Een veelomvattende baan, want Frédérique doet vanalles: van de bloedafname en het wassen van patiënten tot de medicatie en de coördinatie van de onderzoeken. Bovendien is ze bezig met de opleiding tot ‘diabetes counselor’. En het bevalt Frédérique zo goed dat ze in januari haar huis in Nederland verkocht en de hond meenam naar Aruba. Voorlopig is ze nog niet van plan om terug te gaan. “Ik heb hier persoonlijk zo veel geleerd. Ik geniet meer van het leven en kan
mijn zorgen gemakkelijker achter me laten.”Als dat zo was, hield Frédérique een intake.“Ik onderzocht waar de patiënt tegenaan liep, wat zijn problemen waren. Vervolgens bekeek ik hoe dat te veranderen was. Vaak konden heel kleine veranderingen vervelende problemen al snel oplossen. Door bijvoorbeeld te vertellen dat de insuline niet na het eten ingespoten moet worden, maar juist voor het eten. Door die kleine dingen pluk je al snel de vruchten van je werk, je ziet mensen letterlijk voor je ogen opknappen.”